Bir çocuğa “büyüyünce ne olacaksın?” diye sorun.
Doktor der, mühendis der, futbolcu der, öğretmen der. Hiçbiri “satıcı
olacağım” demez.
Üniversite tercih kitapçığını açın. Tıp fakültesi var,
mühendislik fakültesi var, hukuk fakültesi var. Satış fakültesi yoktur (sadece
2 yıllık programlar vardır, onlar da çoğunluklar pazarlama ve ticaret
üzerinedir). Oysa bir işletmenin üç temel faaliyeti vardır: hammaddeyi almak,
ürünü üretmek ve satmak. Bunların üçüncüsü, hakkında en az akademik çalışma
yapılan, en az konuşulan, en çok küçümsenen faaliyettir.
Şimdi de bir insan kaynakları sitesine girin ve ilanlara
bakın. Yıllardır değişmeyen bir gerçekle karşılaşacaksınız: en çok aranan
eleman satıcıdır. Her sektörde, her şehirde, her ölçekte firma satıcı arıyor. Üstelik
bulamıyor.
Bu iki tabloyu yan yana koyduğunuzda ortaya ilginç bir
fırsat çıkıyor: kimsenin girmek istemediği ama herkesin eleman aradığı bir
meslek. Ekonomide böyle bir duruma “arz açığı” denir ve arz açığı olan
yerde her zaman yüksek kazanç vardır.
Bu makalede, satıcılık mesleğini düşünenlere ve satışa yeni
başlayanlara yol göstermeye çalışacağım. Anlatacaklarım, yirmi yılı aşkın
süredir yüzden fazla firmada, bine yakın satıcıyla çalışmış birinin
gözlemleridir. Kimseyi bu mesleğe zorlamak gibi bir niyetim yok; ama hak ettiği
değeri görmeyen bu mesleğin gerçek yüzünü göstermek istiyorum.
Satış Neden Küçümseniyor?
Bizim kültürümüzde satış işi, bir baltaya sap olamayanların
mesleği sayılır. Dışardan bakanlarca küçümsenir, “herkesin yapabileceği iş”
olarak görülür. Aileler çocuklarının satıcı olmasını istemez. Satıcılık, başka
bir iş bulunana kadar yapılan “geçici” bir iş sayılır.
Bunun tarihsel bir sebebi var. Osmanlı’da ticaret uzun
yıllar büyük ölçüde gayrimüslim tebaaya ve yabancılara bırakılmıştı;
Müslüman-Türk nüfus daha çok askerlik, memurluk ve tarımla uğraştı. Dilimizdeki
izlerine bakın: “arkadaşını satmak”, “ülkeyi satmak”, “satışa getirmek”… Satmak
fiili, dilimizde olumsuz yan anlamlarla yüklüdür. Böyle bir dilde büyüyen
insanın satıcılığa gönül vermesi kolay değil.
Buna bir de iş dünyamızın tutumu ekleniyor. Pek çok firma
satış departmanına gereken ilgiyi ve yatırımı yapmıyor; satıcısına eğitim
vermiyor, olanak sağlamıyor, düzgün bir prim sistemi kurmuyor, sonra da “iyi
satıcı bulamıyorum” diye şikâyet ediyor.
Sonuç ortada: Satışta harikalar yaratabilecek insanlar
başka mesleklere yöneliyor. Yönelenler de bu meslekte kalmıyor.
Satış Size Ne Kazandırır?
Şimdi madalyonun diğer yüzüne bakalım. Satış işi, doğru
yapıldığında, insana başka hiçbir mesleğin bu hızda vermediği şeyleri verir.
Kazanç tavanı yoktur. Türkiye’de maaşlı çalışan hemen
her meslekte kazancınızın bir tavanı vardır. Satışta yoktur. Prim sistemi
düzgün kurulmuş bir firmada satıcının kazancı, çoğu zaman maaşının birkaç
katına çıkabilir. Kendi kazancınızı kendi çabanızla belirleyebildiğiniz az
sayıdaki meslekten biridir.
Giriş engeli düşüktür. Ne diploma şartı vardır, ne
uzun bir eğitim süreci, ne de sınav. Satışta sizi mezuniyetiniz değil
sayılarınız temsil eder. Bu, iyi bir okuldan mezun olamamış ama yetenekli
insanlar için hayattaki en adil kapılardan biridir.
Her sektöre taşınabilir bir meslektir.
Mühendisliğinizi başka bir sektöre taşımak zordur; satıcılığınızı taşımak
kolaydır. Gıdada satıcıysanız, yarın inşaat malzemesinde satıcı olabilirsiniz.
Ürün değişir, satışın ilkeleri değişmez.
İletişim yeteneği kazandırır. Bu, mesleğin en hafife
alınan getirisidir. Bir mağazada iki üç ay satıcı olarak çalışan gençlerin
iletişim kabiliyetlerinde bile olağanüstü gelişmeler olur. Satış işi insana;
insanlardan çekinmemeyi, sosyal olmayı, girişkenliği, cesareti, anlatım becerisini,
geniş bir kelime haznesini, ses ve beden dilini kullanmayı, ikna gücünü, ticari
zekâyı, hedefli çalışmayı ve zaman planlamasını kazandırır. Stanford
Üniversitesi’nin bir araştırmasında, iş yaşamında başarılı olan insanların
başarısının yüzde 94’ünün ilişki ve iletişim yeteneklerinden kaynaklandığı
ortaya konmuştu. Satış, bu yeteneği en hızlı geliştiren okuldur.
Girişimciliğe en yakın meslektir. İleride kendi işini
kurmak isteyen bir gence verebileceğim en iyi tavsiye, önce birkaç yıl satış
yapmasıdır. Çünkü bir işletmenin en zor kısmı üretmek değil, sattırmaktır.
Nitekim başarılı satıcıların önemli bir bölümü zamanla kendi işini kurar. İş
arayan başarılı satıcı sayısının az olmasının bir sebebi de budur: ya el
üstünde tutuldukları için iş aramıyorlardır, ya da girişimci olup kendi
işlerini kurmuşlardır.
Kariyer merdiveninin üst basamaklarına götürür. Genel
müdürlerin ve patronların önemli bir bölümü satış veya pazarlama kökenlidir.
Sebebi basittir: kasaya para getiren departman satıştır ve o departmanı
yönetebilen insan, şirketin tamamını yönetmeye en yakın adaydır.
Ben bu yüzden şunu savunuyorum: Her genç, hayatının bir
döneminde mutlaka bir satış işinde çalışmalıdır. İster mağazada, ister sahada,
ister telefonda. Bir dönem satış yapmış bir mühendisin, bir doktorun, hatta bir
yazarın kendi mesleğinde daha başarılı olacağına inanıyorum.
Bu Meslek Size Uygun Mu?
Şimdi dürüst bir özdeğerlendirme zamanı. Çünkü satış herkese
göre değildir ve yanlış insanın bu meslekte geçirdiği yıllar, hem onun hem
firmasının kaybıdır.
Önce bir yanlışı düzeltelim: Çenesi düşük olan iyi satıcı
olmaz. Muhabbet tellalı veya laf ebesi olarak bilinen ama satış gücü zayıf olan
pek çok satıcı tanıyorum. Satışta iletişim bambaşka bir şeydir; bilimseldir,
ilkelidir, karşılıklıdır, empatiktir.
İşe alım görüşmelerinde başarılı satıcı adaylarında aradığım
özellikler şunlardır. Kendinizi bu listede sınayın:
•
Kendine güven. Reddedilmeyi kişisel
algılamamak. “Hayır” cevabından yılmamak. Kendi kendini harekete geçirebilmek,
bozulan moralini tamir edebilmek.
•
Baskın karakter. Öne çıkmayı, sorumluluk
almayı, yarışmayı sevmek. Egosu olmak ama megaloman olmamak. Zor hedeflerden
keyif almak.
•
İyimserlik. İnsanların size yardım
edeceğine inanmak. Satamadığında kendini, ürünü, firmayı veya müşteriyi
kötülememek. Müşteriye küsmemek.
•
Disiplin. Planlı çalışmak, ajanda tutmak,
dakik olmak, ısrarcı ve tutarlı olmak. Kolay pes etmemek.
•
Etkileyicilik. Dışa dönük, güler yüzlü,
enerjik olmak. İyi hikâye anlatmak. Karşı tarafa değer verdiğini hissettirmek.
•
Dikkat. İyi dinlemek, detayı ve resmin
tamamını birlikte görmek, unutmamak, takip etmek.
•
Üretkenlik. Zamanı iyi kullanmak, sahada
olmayı sevmek, her ay kendi rekorunu kırmaya çalışmak.
•
Hizmet severlik. Hizmet etmekten
gocunmamak. İnsanların ihtiyaçlarını gidermekten mutlu olmak. Üşengeç olmamak.
Yardımsever olmak.
Buna karşılık, aşağıdaki tanımlar size uyuyorsa bu meslekte
zorlanırsınız:
•
Kabullenici: Müşteriden daha fazlasını
isteyemeyen, aşırı empatik, tavizkâr, müşterinin “hayır”ı karşısında sinen
tipler.
•
Aşırı ciddi: Esnek davranmayan,
inisiyatif almayan, müşteriyi sıkan tipler.
•
Utangaç: Girişken olamayan, konu
açamayan, müşteriden çekinen, her şeyi kişisel algılayan tipler.
Bir gözlemimi de paylaşayım: geçmişinde amatör veya
profesyonel spor yapmış insanlar ile geçmişinde kendi işini kurmuş
insanlar, satışta belirgin biçimde başarılı oluyor. Birincisi disiplini ve
yenilgiye dayanıklılığı, ikincisi ticari zekâyı getiriyor.
Son olarak şunu ekleyeyim: yukarıdaki özelliklerin çoğu öğrenilebilir.
Doğuştan gelen tek şey mizacınızdır; gerisi çalışmayla gelişir. Ama içine
kapanık bir insanın bu meslekte mutlu olması zordur. Kendinize dürüst olun.
Hangi Satıcılık?
“Satıcı” tek bir meslek değildir. Birbirinden çok farklı
işlerin ortak adıdır ve hangisini seçtiğiniz hayatınızı belirler. Başlıcaları
şunlar:
Mağaza satış danışmanlığı (B2C). Müşteri size gelir.
Giriş engeli en düşük olan, en kolay başlanan satıcılık türüdür. Öğrenciler ve
iş hayatına yeni atılanlar için mükemmel bir okuldur; insan tanımayı, itiraz
karşılamayı ve ürün anlatmayı en hızlı burada öğrenirsiniz. Dezavantajı, kazanç
tavanının görece düşük olmasıdır. Ama mağaza müdürlüğü, bölge müdürlüğü,
perakende direktörlüğü şeklinde uzayan bir kariyer yolu vardır.
•
Saha satıcılığı (B2B). Müşteriye siz
gidersiniz. Firmalara, bayilere, esnafa, sanayiye satarsınız. Kazanç
potansiyeli yüksektir, özgürlük fazladır, ama sorumluluk da ağırdır. Yolculuk
çoktur, hedef baskısı vardır. Satışın en “gerçek” hali burada yaşanır: bulma,
tanışma, sorgulama, sunum ve bağlama safhalarının hepsini kendiniz
yönetirsiniz. Kariyer merdiveni en yüksek olan türdür.
•
Müşteri temsilciliği. Kazanılmış
müşteriye hizmet eder, ilişkiyi büyütürsünüz. Avcılıktan çok çobanlığa benzer.
İlişki kurmayı seven, düzenli ve titiz insanlar için idealdir. Yeni müşteri
bulma baskısı azdır ama sabır ve süreklilik ister.
•
Hizmet satışı. Danışmanlık, sigorta,
yazılım, eğitim, lojistik, sağlık, turizm… Elle tutulur bir ürün yoktur;
sattığınız şey bir vaattir. Bu yüzden güven satışıdır ve en zor türlerden
biridir. Buna karşılık marjlar yüksektir, dolayısıyla primler de yüksektir.
•
İhracat satıcılığı. Yurt dışına
satarsınız. Yabancı dil şarttır, seyahat çoktur, kültürel fark yönetmek
gerekir, satış döngüsü uzundur. Ama kazancı, öğrettikleri ve açtığı kapılar
bakımından satıcılığın en cazip dallarından biridir. Genç ve dil bilen
biriyseniz, kariyerinizi buraya kurmanızı öneririm.
•
Tele-satış. Telefonla ve dijital
kanallardan satış. Sahaya çıkmadan, ofisten çalışılır. Yoğun reddedilme içerir;
dayanıklılık ister. Ama satış disiplinini ve konuşma becerisini en hızlı
geliştiren okuldur.
•
Bayi ve kanal yönetimi. Doğrudan satmaz,
satan bayileri yönetirsiniz. Daha üst düzey, daha analitik ve daha yönetsel bir
iştir; genellikle birkaç yıl saha tecrübesinden sonra geçilir.
Kararsızsanız önerim şudur: mağazada veya sahada, temas
sayısı yüksek bir işle başlayın. Çünkü satışta ustalaşmanın tek yolu çok sayıda
insanla karşılaşmaktır. Uzmanlaşmayı sonraya bırakın.
İlk İşinizi Seçerken
Satıcılıkta ilk firmanız, mesleği nasıl öğreneceğinizi
belirler. Bu yüzden ilk işi sadece maaşa bakarak seçmeyin. Bakmanız gerekenler:
•
Size satış öğretecek bir firma mı? Ürün
eğitimi veriyor mu, satış teknikleri eğitimi veriyor mu, deneyimli bir satış
müdürü var mı? İlk yıllarda öğreneceğiniz şey, kazanacağınız paradan
değerlidir.
•
Prim sistemi yazılı mı? Prim sisteminin
şartlarını, hesaplama yöntemini ve ödeme zamanını işe girmeden önce yazılı
olarak isteyin. “Merak etme, biz seni memnun ederiz” cümlesi bir prim sistemi
değildir.
•
Sadece komisyonlu işlere dikkat edin.
Maaşsız, tamamen komisyona dayalı işler, firmanın riski size yıktığı işlerdir.
Özellikle mesleğe yeni başlıyorsanız, öğrenme döneminizi finanse edecek bir
maaşınız olmalı. Makul olan, tatmin edici bir maaşın üzerine motive edici bir
prim yapısıdır.
•
Satış müdürü kim? Firmanızı değil,
müdürünüzü seçtiğinizi düşünün. Size koçluk yapacak, sahaya sizinle çıkacak,
eğitim verecek bir müdürün altında geçireceğiniz bir yıl, kötü bir müdürün
altında geçireceğiniz beş yıldan değerlidir.
•
Ürün ve firma sağlam mı? Kötü bir ürünü
satmak sizi yıpratır. Teslimatı aksayan, kalitesi tartışmalı, piyasada itibarı
kötü bir firmada satıcı, sürekli özür dileyen insan olur.
İş görüşmesine gelince: unutmayın ki bir iş görüşmesi
de bir satış görüşmesidir. Satacağınız ürün sizsiniz. Ölçüleceğiniz ilk şey,
kendinizi satabilme beceriniz olacaktır.
Pratik tavsiyeler: Firmayı ve ürünlerini görüşmeden
önce mutlaka araştırın, web sitesini inceleyin, sorular hazırlayın. Randevuya
on dakika erken gidin. Bakımlı ve düzgün giyimli olun. Sorulara hızlı ve öz
cevap verin. Sadece siz konuşmayın; karşınızdakini de konuşturun ve soru
sormaktan çekinmeyin. Hedeflerinizi ve kazanç beklentinizi açıkça söyleyin, çünkü
satışta hedefi olmayan aday, hedefi tutturamayan satıcı demektir. Ve mümkünse
görüşmeden ayrılırken bir “kapanış” yapın: “Sizinle çalışmak istiyorum, bir
sonraki adım ne olacak?” diye sorun. Bu tek cümle, çoğu adaydan ayrışmanızı
sağlar.
İlk Üç Yıl: Mesleği Nasıl Öğrenirsiniz?
Satışta ilk üç yıl öğrenme yıllarıdır. Bu yılları doğru
geçirenler dördüncü yılda sıçrar, yanlış geçirenler on yıl sonra hâlâ ilk günkü
satıcıdır.
İlk 90 günde ne yapmalısınız?
•
Ürününüzü öğrenin. Nasıl üretiliyor,
hangi soruna çözüm getiriyor, rakiplerinden farkı ne? İnsan bildikleriyle
konuşur; müşterinin sorabileceği her soruya cevap verebilecek düzeye
gelmelisiniz.
•
Sektörünüzü ve rakiplerinizi öğrenin.
Pazarın büyüklüğü, oyuncular, fiyat seviyeleri, kimin nerede güçlü olduğu.
•
Ticaret ilkelerinizi öğrenin. İskonto
kademeleri, vade koşulları, teslimat şartları, garanti. Bunları bilmeyen
satıcı, her soruda müdürüne koşar.
•
Sahaya çıkın. İlk aylarda kıdemli bir
satıcıya eşlik edin, sonra kendi başınıza çıkın. Ofiste geçen gün, kaybedilmiş
gündür.
İlk üç yılda kendinize kazandırmanız gereken
alışkanlıklar:
•
Kendi sayılarınızı bilin. Kaç ziyaret
yaptınız, kaç görüşmeye dönüştü, kaç teklif verdiniz, kaçı onaylandı? Bu dört
rakam sizin karnenizdir. Kendi dönüşüm oranlarınızı bildiğiniz gün, hedefinize
ulaşmak için ne kadar çaba gerektiğini hesaplayabilirsiniz. Kendini ölçmeyen
satıcı, kendini geliştiremez.
•
Kayıt tutun. Görüşme notları, müşteri
bilgileri, verilen sözler. CRM’e girilmeyen görüşme yaşanmamış sayılır. Bu
alışkanlık sizi vasat satıcılardan ayırır.
•
Sözünüzü tutun. “Yarın arayacağım”
dediyseniz arayın. Satışta itibar, tutulan küçük sözlerden inşa edilir.
•
Tahsilatı sahiplenin. Genç satıcıların en
büyük hatası, satışı yapıp tahsilatı finansa havale etmektir. Oysa iyi satıcı,
tahsil edilmemiş satışın satış olmadığını bilir. Tahsilatı da yöneten satıcı,
firmasının gözünde bambaşka bir yere oturur.
•
Mesleğinizi okuyun. Şaşırtıcı ama gerçek:
pek çok satıcı emekli olana kadar satışla ilgili tek bir kitap, hatta tek bir
makale bile okumaz. Tam da bu yüzden her firmada başarılı satıcı sayısı, ekibin
ancak beşte biri kadardır. O beşte bire girmek sandığınızdan kolaydır.
Kariyer Merdiveni
Satışta yol, tahmin ettiğinizden uzundur: Satış temsilcisi >
Uzman satış temsilcisi > Bölge sorumlusu > Satış şefi/yöneticisi >
Satış müdürü > Satış direktörü → Genel müdür
Bu merdivende en kritik basamak, satış müdürlüğüne geçiştir.
Çünkü orada oyun değişir: artık satmak değil, sattırmak zorundasınız.
Pek çok yıldız satıcı bu geçişte başarısız olur; kendi satışını yapmaya devam
eder, ekibini yönetmeyi beceremez. Satış müdürlüğü hedefliyorsanız, satıcılık
yıllarınızda şu üç beceriyi de geliştirin: rakamlarla düşünmek, insan
yönetmek ve eğitim verebilmek.
Merdiven dikey olmak zorunda da değil. Satış tecrübesi olan
biri; pazarlama, satın alma, kanal yönetimi, ihracat, iş geliştirme,
kategori yönetimi gibi alanlara kolayca geçebilir. Hatta bir noktada kendi
işini kurabilir. Bu esneklik, satışın en değerli getirilerinden biridir.
Kaçınmanız Gereken Tuzaklar
•
Sık iş değiştirmek. Satışta sirkülasyon
yüksektir ve bu bazen firmanın suçudur. Ama CV’sinde her yıl başka firma yazan
bir aday, hiçbir yerde portföy kuramamış demektir. Bir firmada en az iki-üç yıl
kalın; üçüncü yıl, emeğinizin meyvesini topladığınız yıldır.
•
Abartılı vaatte bulunmak. Teslim
edemeyeceğiniz bir tarihi, karşılayamayacağınız bir özelliği vaat ederek satış
kapatmak kolaydır. Bedelini birkaç ay sonra siz ödersiniz. Satışta itibar,
kaybedildiğinde geri gelmez.
•
Sadece iskontoyla satmaya alışmak. Fiyat
kırarak satan satıcı, aslında satmayı öğrenmemiş satıcıdır. Üstelik firmanız
iskontonuzu ölçüyorsa, cironuz yüksek olsa bile kârsız satıcı olarak
görünürsünüz.
•
Müşteriyi kişisel mülk sanmak. Portföy
sizin emeğinizdir ama müşteri firmanındır. Bunu firmaya karşı bir koz gibi
kullanmak, kısa vadede güç verir, uzun vadede itibar kaybettirir.
•
Tek büyük müşteriye yaslanmak. Cironuzun
çoğu tek müşteriden geliyorsa, o müşteri gittiğinde kariyeriniz de sarsılır.
Portföyünüzü dengeli kurun.
•
Kayıt tutmamak. Yıllarca çalışıp elinde
tek bir müşteri listesi, tek bir başarı verisi olmayan satıcı, bir sonraki iş
görüşmesinde anlatacak somut hiçbir şey bulamaz.
Yeni Dönemde Satıcılık
Araştırmalarına göre B2B alıcıları satın alma sürelerinin
yalnızca küçük bir bölümünü tedarikçilerle görüşerek geçiriyor; alacağı ürün
hakkında internetten epey araştırma yapıyor, siz gelesiye kadar pek çok
tedarikçiyle görüştüğü için ne alması gerektiği konusunda epey bilgili. Zaten alıcıların
önemli bir kısmı da temsilcisiz bir satın alma deneyimini tercih ediyor. Yine
de dolaşan kurt avlanır, yani müşteri ziyaretleri satış getirir. Yeter ki, yolu
gözlenen sözü özlenen satıcı olun.
Bunun genç bir satıcı için anlamı şudur: katalog okuyan
satıcının işi bitti. Müşteri ürünün özelliklerini zaten internetten
öğreniyor; sizi çağırdığında ondan fazlasını bekliyor. Değer yaratmanın yolu
artık, müşterinin kendi başına ulaşamayacağı bilgiyi vermekten geçiyor:
sektöründeki benzer firmaların yaşadığı sorunlar, göremediği bir maliyet
kalemi, öngörmediği bir risk, hesaplamadığı bir geri dönüş. Bunları
anlatabilirseniz alıcıyı etkilersiniz, rakiplerinizden sıyrılırsınız.
Yani satıcı, “ürün anlatan” olmaktan çıkıp “öğreten ve
problem çözen” olmak zorunda. Rutin sipariş almak zaten pek yakında yazılıma
devrolacak; teşhis koymak, güven kurmak ve karmaşık kararı yönetmek insanda
kalacak. Kariyerinizi bu ikincisinin üzerine kurun.
Buraya kadar anlattıklarımı birkaç cümleye indirmem
gerekseydi şunları söylerdim:
•
Satış, küçümsendiği için rekabetin az olduğu
bir meslektir. Kalabalığın gitmediği yerde yükselmek kolaydır.
•
Kazancınızın tavanını siz belirlersiniz.
Ama bunun için prim sistemi yazılı olan bir firmada çalışmalısınız.
•
İlk üç yıl öğrenme yılıdır. Bu yıllarda
kazandığınız paraya değil, öğrendiklerinize ve kurduğunuz alışkanlıklara bakın.
•
Kendini ölçmeyen satıcı gelişemez.
Ziyaret, görüşme, teklif ve satış sayılarınızı bilin.
•
Bu mesleğin size kazandırdığı iletişim yeteneği,
ticari zekâ ve insan tanıma becerisi size özel hayatınızda da avantaj sağlar ve
başka kariyer dallarına geçseniz de “işinize” yarar.
Bir de şunu eklemek isterim. Satıcı, ekonominin kılcal
damarlarında dolaşan kandır. Bir fabrikadaki yüzlerce insanın maaşı, bir
satıcının aldığı siparişle ödenir. Üretici ne kadar iyi üretirse üretsin, o
malı satacak insan yoksa üretim de bir işe yaramaz. Bunu bilerek çalışan bir
satıcı, mesleğine saygı duyar; mesleğine saygı duyan satıcı da başarılı olur.
Türkiye’nin gelişmiş bir ülke olabilmesi için daha çok satış
yeteneğine ve tecrübesine sahip insana ihtiyacı var.
Son söz: Bu meslek, kimsenin istemediği kapıdan girip
herkesin imrendiği yere çıkmanın en kısa yoludur.
Ne mutlu satış yeteneği olanlara. Bol satışlar dilerim.
Not: Aşağıdaki makalelerimi de okumanızı tavsiye ederim.
•
https://muratsaylan.blogspot.com/2013/05/ideal-satcy-secmek.html
•
https://muratsaylan.blogspot.com/2011/03/var-m-satslar-artracak-olan.html
•
https://muratsaylan.blogspot.com/2011/10/satcnn-iletisim-yetenegi.html
•
https://muratsaylan.blogspot.com/2006/01/sats-tecrubeniz-var-m.html
•
https://muratsaylan.blogspot.com/2010/10/dolasan-kurt-avlanr.html